1899 yılında Aydın’ın Koçarlı ilçesi Çakırbeyli köyünde doÄŸdu. Ä°zmirli Katipzade Ä°brahim Ethem Bey ile Aydınlı Hacı AlipaÅŸazadeler’den Tevfika Hanım’ın oÄŸlu olan Adnan, anne ve babasını küçük yaÅŸta kaybetti ve anneannesinin yanında büyüdü.
EÄŸitimine Ä°zmir Ä°ttihat ve Terakki Mektebi’nde baÅŸlayan Adnan Menderes, Ãœniversite öncesi eÄŸitimini Kızılçullu Amerikan Kolejinde tamamladı. Kolej son sınıf öğrencisi iken 4 Aralık 1916′da askere alındı, 15 Aralık 1917′de Zabit Vekili (AsteÄŸmen) rütbesine yükseltildi, 30 Ekimde terhis oldu.
Ä°stiklal Savaşında 6 Ekim 1920′de yeniden askere alınarak Aydın Askerlik Åžubesinde görevlendirildi. 1 Eylül 1921′de Åžube Ä°nzibat Subaylığına atandı. 1 Mart 1922′de Menderes Bölgesi Komutan Yaveri oldu. Zaferden sonra 1 Eylül 1922′de TeÄŸmenliÄŸe yükseltildi. 1′inci Kolordu 2. Åžube, Ä°stihbarat Åžubesi ve Ä°zmir Sansüründe hizmette bulundu. 1 AÄŸustos 1923′te terhis edildi.
12 AÄŸustos 1930′da Ä°stanbul’da Ali Fethi Bey’in BaÅŸkanlığında kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkasında politikaya girerek partinin Aydın örgütünü kurdu ve Ä°l BaÅŸkanı oldu. Partinin kendini kapatması üzerine siyasi yaÅŸamını CHP’de sürdürdü. CHP Aydın Ä°l BaÅŸkanlığına seçildi.
9. Dönem seçimlerinde Aydın MilletvekilliÄŸine seçildi. Bu arada Ankara Hukuk Fakültesinde öğrenim görerek 1935 yılında mezun oldu. 10, 11 ve 12. Dönemlerde yine CHP adayı olarak Aydın’dan Milletvekili seçildi. 1945 yılına kadar TBMM’de komisyon raportörlüğü yapan Menderes, o yıl SaracoÄŸlu Hükümetinin getirdiÄŸi Toprak Kanunu Tasarısını reddederek, komisyondan istifa etti. Partide yaptıkları muhalefetten dolayı, Refik Koraltan ve Fuat Köprülü ile birlikte 25 Eylül 1945′te CHP’den ihraç edildi.
YaÅŸanan ihraçların ardından, Celal Bayar da hem partiden hem de milletvekilliÄŸinden istifa etti. Bu geliÅŸmeler üzerine 7 Aralık 1945′te Demokrat Parti kuruldu. Adnan Menderes, Celal Bayar’dan sonra partinin ikinci adamı konumunda, partinin kurucuları arasındaydı.
8. Dönemde DP adayı olarak Kütahya’dan Milletvekili seçildi. 9. Dönemde Ä°stanbul Milletvekili seçilerek 22 Mayıs 1950′de 1. (Demokrat Parti o dönem seçimi oylarının %53,5’ini alarak sandıkdan 1. parti olarak çıkmıştı), 9 Mart 1951′de 2. Menderes Hükümetlerini kurdu.
10. Dönemde yeniden Ä°stanbul Milletvekili seçildi. 17 mayıs 1954′te 3. Menderes Hükümetini kurdu. 9 Aralık 1955′te Kabinesini yenilemek suretiyle, görevini dönem sonuna kadar sürdürdü. 28 Temmuz 1957′ye kadar BaÅŸbakanlıkla birlikte Milli Müdafaa Bakanlığına da vekalet etti. 11. Dönemde tekrar Ä°stanbul Milletvekili oldu. BeÅŸinci kez Bakanlar Kurulunu kurmaya memur edildi.
27 Mayıs 1960′ta Türk Silahlı Kuvvetlerinin ülke yönetimine el koymasıyla tutuklanarak Yassıada’ya götürüldü. Yüksek Adalet Divanında, Anayasayı ihlâl ve çeÅŸitli suçlardan dolayı yapılan yargılama sonunda ölüm cezasına çarptırıldı.
17 Eylül 1961′de ölüm cezası Ä°mralı’da idam ÅŸeklinde yerine getirildi.
17 Eylül 1990′da naaşı Ä°mralı’dan alınarak Devlet töreni ile Ä°stanbul Vatan Caddesinde yaptırılan Anıtmezarda topraÄŸa verildi.
Aydın, Adnan Menderes Üniversitesi ve İzmir, Adnan Menderes Havaalanına ismi verildi.
Etiketler: adnan menderes, biyografi
İşgücü Veriminde Mekan Nasıl Olmalı?
