Aziz Nesin, 1915 doğumlu değerli gazeteci ve yazar. Mizah, kısa öykü, tiyatro oyunu ve şiir dallarında pek çok yapıtlarıyla yurtiçinde ve yurtdışında birçok ödüle layık görülen Nesin, 1972’den beri hizmetlerini sürdüren Nesin Vakfı’nın da kurucusudur.
‘Aziz Nesin’ adıyla tanınan Mehmet Nusret, 20 aralık 1915’de Giresun’da dünyaya geldi. 1925′te Ä°stanbul Süleymaniye’deki Kanuni Sultan Süleyman Ä°ptidai Mektebi’nin (sonradan ismi Ä°stanbul 7. Ä°lkokul olarak deÄŸiÅŸtirildi) 3. sınıfına devam etti. Darüşşafaka Lisesi’nde 2 yıl okuyan Nesin, 1935′de Kuleli Askeri Lisesi’nden mezun oldu ve 1937′de Ankara Harp Okulu’nu asteÄŸmen olarak bitirdi. Aynı anda Güzel sanatlar Akademisi Süsleme Bölümü’ne de devam eden Nesin, 1939′da Askeri Fen Okulu’nu bitirdi. AsteÄŸmen olarak orduya katılan Nesin, Ä°kinci Dünya Savaşı sırasında Trakya’daki çadırlı ordugahta 2 yıl görev aldıktan sonra, 1942′de atandığı Erzurum Müstahkem Mevkii Ä°stihkam Taburu Bölük Komutanlığı’nda bir bomba kazasında yaralandı. 1944′de Ankara’da Harp Okulu’nda açılan ilk tank kursuna katılan Nesin, o yıl Zonguldak’ta uçaksavar top mevzileri yaptırmakla görevlendirildi ve üsteÄŸmen rütbesinde iken görev ve yetkisini kötüye kullandığına dair bir suçlamayla askerlikten uzaklaÅŸtırıldı.
Gazeteciliğe başlayan Aziz Nesin, 1945’de Sedat Simavi’nin çıkardığı Yedigün Dergisi’nde redaktörlük ve yazarlık yapmaya başladı. Profesyonel olarak oyun yazarlığı yapan Nesin, Karagöz gazetesinde çalıştıktan sonra Tan gazetesinde köşe yazarlığına başladı. (Tan Gazetesi bir grup üniversiteli genç tarafından 1946’da yakıldı.) Cumartesi adında haftalık bir magazin dergisi çıkarmaya başladı fakat derginin 8 sayı sonra sona ermesinin ardından, Vatan gazetesinde çalışmaya başladı ve ilk bağımsız yapıtı olan ‘Parti Kurmak Parti Vurmak’ adlı 16 sayfalık bir broşürü yayınladı.
Yine 1946’da Sabahattin Ali ile ‘MarkopaÅŸa’ isimli ses getiren bir mizah gazetesi çıkarmaya baÅŸladı. Dergi, dönemin politikacılarına yaptıkları eleÅŸtiriler sonucu kapatılmalarla ve birçok davayla karşılaÅŸmasına raÄŸmen yüksek satış rakamlarına ulaÅŸtı fakat Aziz Nesin, Nereye Gidiyoruz? baÅŸlıklı yazısı nedeniyle 12 aÄŸustos 1947’de on ay ağır hapis ve 3 ay 10 gün Bursa Emniyet-i Umumiye Nezareti altında bulundurulma cezası aldı. (Bu yazısı henüz dergide yayınlanmamıştı.)
Nesin, 1948’de taşlama türündeki Azizname isimli ikinci kitabını yayımladı. Bu kitabı yüzünden 4 ay boyunca tutuklu olarak yargılanan Nesin, bu davada ceza almadı fakat 1949 yılında Mısır Kralı Faruk, İngiltere Prensesi Elizabeth ve İran Şahı Rıza Pehlevi’nin bir olarak Ankara’daki elçilikleri aracılığıyla Türkiye Dışişleri Bakanlığı’na aşağılandıkları gerekçesiyle resmen başvurmaları üzerine açılan dava sonucu 6 ay hapis cezası aldı.
1952’de Levent’te OluÅŸ Kitabevi’ni açtı ve 1953′de ise bir ortakla BeyoÄŸlu’nda ‘Paradi FotoÄŸraf Stüdyosu’nu kurdu. 1954′te Akbaba dergisinde takma adlarla öyküler yazmaya baÅŸlayan Nesin, 1955′de Ä°stanbul’daki azınlıkların ev ve dükkanlarının yakılıp yıkıldığı 6-7 Eylül Faciası nedeniyle, suçlu olduÄŸu iddia edilerek Sıkı Yönetimce tutuklandı.
Röportaj ve fıkra ve gülmece öyküleri, DolmuÅŸ (1955), Yeni Gazete (1957), AkÅŸam (1958), Tanin (1960), Günaydın (1969), Aydınlık (1993) gibi dergi ve gazetelerde yayımlanan Nesin, ÇaÄŸdaÅŸ Türk edebiyatının tanınana bir ismi haline geldi. 1956′da Kemal Tahir’le birlikte Düşün Yayınevi’ni kurdu ve 1958’de ‘DolmuÅŸ-Karikatür’ dergisi ile birleÅŸti (Yayıncılığa, yayın evinin ÅŸubat 1963’de yanmasına kadar tek başına devam etti). 1962′de ‘Zübük’ adlı mizah dergisini çıkarmaya baÅŸladı ve dergi 42 sayı ürettikten sonra kapandı.
Yeni Gazete, AkÅŸam ve Tanin’de günlük köşe yazıları yazmaya devam eden Nesin, 1956’da Bordighera, Ä°talya’da yapılan ve 22 ülkenin katıldığı Uluslararası Gülmece Yarışması’nda ‘Kazan Töreni’ adlı öyküsüyle ‘Altın Palmiye’ ödülü kazandı. Ertesi yıl aynı ödülü ‘Fil Hamdi’ adlı öyküsüyle 2. kez kazanan Nesin, 1960’da ilk ödülünü devlet hazinesine bağışladı.
1965’de pasaport alma hakkını elde eden Nesin, davet edildiÄŸi Berlin ve Weimar’daki AntifaÅŸist Yazarlar Toplantısı’na katıldı ve altı ay içerisinde Polonya, Sovyetler BirliÄŸi, Romanya ve Bulgaristan’ı ziyaret etti. 1966 yılında ‘Vatani Vazife’ adlı öyküsüyle Bulgaristan’da yapılan Uluslararası Gülmece Yarışması’nda 1.lik ödülü olan Altın Kirpi’yi kazanan Nesin, 1968′de Üç Karagöz isimli oyunuyla Milliyet Gazetesi’nin açtığı ‘Karagöz Oyunu Yarışması’nda 1. oldu. Nesin, 1969’da ‘İnsanlar Uyanıyor’ isimli öyküsüyle Moskova’da yapılan Uluslararası Gülmece Yarışması’nda Krokodil birincilik ödülünü, 1970’de Çiçu adlı oyunuyla ise Türk Dil Kurumu Oyun Ödülü’nü kazandı.
1972’de yoksul ve kimsesiz çocukların bakım ve eğitimlerinin karşılanması amacıyla Nesin Vakfı’nı kuran Aziz Nesin, tüm kitaplarının gelirlerini buraya yatırdı. Vakıf, 1976-1980 boyunca her yıl, o yılın edebiyat ürünlerinden seçmelerin bulunduğu ‘Nesin Vakfı Edebiyat Yıllığı’nı yayınladı.
Aziz Nesin, 1974’de Asya-Afrika Yazarlar BirliÄŸi’nin verdiÄŸi Lotus ödülünü kazandı ve ödülünü Filipinler’in baÅŸkenti Manila’da yapılan bir törenle aldı. 1976’da Gabrovo, Bulgaristan’da düzenlenen ‘Gülmece Kitabı Uluslararası Yarışması’nda 1. oldu ve Hitar Petar ödülünü kazandı. 1977′de Türkiye Yazarlar Sendikası BaÅŸkanı seçilen Nesin, 1978′de Madaralı Roman Ödülü’nü ‘YaÅŸar Ne YaÅŸar Ne YaÅŸamaz’ adlı romanıyla kazandı. 1982′de Vietnam’da yapılan Asya-Afrika Yazarlar BirliÄŸi toplantısına katılan Nesin, buradan dönerken kalp hastalığı nedeniyle Moskova’da hastaneye kaldırıldı ve ‘Kalp Hastalıkları AraÅŸtırma Merkezi’nde bir ay boyunca tedavi gördü.
1983′de Amerika BirleÅŸik Devletleri’nde Ä°ndiana Ãœniversitesi’nin düzenlediÄŸi uluslararası toplantıya çaÄŸrılan fakat pasaportu geri alındığı için bu toplantıya katılamayan Nesin, 70. doÄŸum gününü Åžan Sinema Salonu’nda kutladı. 1985’te TÃœYAP’ın düzenlediÄŸi ‘Halkın SeçtiÄŸi Yılın Yazarı’ ödülünü kazandı ve aynı yıl Ä°ngitere’de Pen Kulüp Onur ÃœyeliÄŸi’ne seçildi.
1989′da ‘Demokrasi Kurultayı’nın toplanmasında etkin görev alan ve oluÅŸturulan ‘Demokrasi Ä°zleme Komitesi’nin iki baÅŸkanından biri olan Nesin, yine 1989’da Sovyet Çocuk Fonu tarafından ilk kez verilen ‘Tolstoy Altın Madalyası’na deÄŸer görüldü.
75. yaşını 19 Mart 1990′da Ankara Sanat Kurumu’nda kutladı. 2 Temmuz 1993′de Sivas’da düzenlenen Pir Sultan Abdal etkinliklerine katılan Aziz Nesin, o sırada gerçekleÅŸen ve 37 aydının yaÅŸamını yitirdiÄŸi Madımak Oteli katliamından saÄŸ olarak kurtuldu.
Aziz Nesin, imza günü ve söyleşi için gittiği Çeşme, Alaçatı’da 5 Temmuz’u 6 Temmuz’a bağlayan gece sabaha karşı geçirdiği kalp kriziyle vefat etti. 6 Temmuz’da Çeşme Cumhuriyet Savcısı’nın isteğiyle otopsi yapılmak üzere İstanbul Çapa Tıp Fakültesi’ne getirilen Nesin, 7 Temmuz günü, vasiyeti gereği hiçbir tören yapılmadan ve yeri belli olmayacak şekilde Çatalca’daki Nesin Vakfı’nın bahçesine gömüldü.
Aziz Nesin, arkasında yüzlerce öykü, ÅŸiir, tiyatro oyunu ve Nesin Vakfı’nı bıraktı.
Etiketler: aziz nesin, biyografi
Noktanın Kullanıldığı Yerler
